Gastropareza – czym jest oraz jak sobie z nią radzić?

Pod tą tajemniczą nazwą kryją się zaburzenia w zakresie opróżniania żołądka, dotyczące około 4% populacji. Przyczyną złego samopoczucia chorych jest opóźniony transport racji pokarmowej z żołądka do dwunastnicy, gdzie odbywa się kolejny etap trawienia. Zbyt długie zaleganie pokarmu nie jest korzystne na którymkolwiek z odcinków przewodu pokarmowego.
Czym powodowana jest gastropareza oraz jakie nawyki żywieniowe będą przynosić ulgę?

Przyczyną zatrzymania pokarmu w żołądku i/lub opóźnienia jego opróżniania jest dysfunkcja nerwu błędnego, który odbierając sygnały z receptorów ścian żołądka wysyła do mózgu impuls o konieczności rozluźnienia zwieracza żołądka i przesunięcia mas pokarmowych w stronę dwunastnicy. Upośledzony nerw błędny nie będzie sprawował tej funkcji prawidłowo. Przyczyną takiego stanu rzeczy mogą być: cukrzyca, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, niedoczynność tarczycy, anoreksja, bulimia, choroba wrzodowa. W wypadku cukrzycy do uszkodzenia nerwu dochodzi w wyniku destrukcyjnego działania stale podwyższonego poziomu glukozy we krwi na naczynia krwionośne i nerw sam w sobie. Naczynia krwionośne pełnią funkcję transportową i są odpowiedzialne za dostarczanie składników odżywczych do komórek ciała. Gdy naczynia doprowadzające tlen oraz substancje odżywcze do nerwu błędnego zostaną uszkodzone, sam nerw przestanie prawidłowo pełnić swoją funkcję.
Zaburzenie może także wystąpić idiopatycznie (oznacza to, że nie można ustalić żadnej konkretnej przyczyny) lub w wyniku zabiegów chirurgicznych, a także jako powikłanie radio- lub chemioterapii.

 


Objawami, które powinny zwrócić naszą uwagę, są:
- refluks
- zgaga
- wymioty, w szczególności zawierające niestrawiony pokarm
- bóle w nadbrzuszu
- zaburzenia łaknienia
- odbijanie
- wzdęcia
- utrata wagi
- szybkie uczucie sytości
- czkawka


Objawy te mogą ulec zaostrzeniu w wyniku spożywania dużej ilości pokarmów bogatych w błonnik, wysokiej podaży tłuszczu (opóźnia opróżnianie żołądka) oraz picia napojów gazowanych.


Jedną z przykrych konsekwencji gastroparezy jest tworzenie się bezoarów, inaczej rzekomych kamieni jelitowych. Są to resztki pokarmu zbite w jednolitą twardą masę, która może czopować ujście żołądka do dwunastnicy. Nie występują u wszystkich chorych, mogą jednak powodować poważne powikłania. Niestrawione resztki są także znakomitą pożywką dla bakterii, których wzrost obserwuje się w wyniku zwiększonej fermentacji pokarmu zalegającego w układzie pokarmowym. Wynikiem gastroparezy mogą być także częste wahania poziomu glukozy we krwi i niedożywienie.


Oprócz leczenia farmakologicznego chorym poleca się także wprowadzenie kilku modyfikacji dietetycznych w celu złagodzenia objawów. Należą do nich:

  • Unikanie tłustych potraw (tłuszcz sam w sobie opóźnia opróżnianie żołądkowe)
  • Unikanie produktów bogatych w błonnik (duże ilości wysokobłonnikowych produktów sprzyjają powstawaniu bezoarów)
  • Spożywanie małych i częstych posiłków
  • Picie wody do posiłków
  • Dokładne i powolne przeżuwanie pokarmu
  • Zastąpienie części pokarmów stałych pokarmami płynnymi, np. warzywnymi zupami-kremami, zmiksowanymi pieczonymi warzywami, musami z owoców
  • Po posiłku najlepiej chodzić lub siedzieć. Pozycja pionowa zapobiega cofaniu się treści pokarmowej z żołądka do przełyku i wspomaga opróżnianie żołądka.
  • Najlepiej przez 2 godziny po posiłku unikać pozycji leżącej
  • Wprowadzenie produktów zalecanych: jasne pieczywo, płatki zbożowe, krakersy, gotowane i zmiksowane/przetarte warzywa, gotowane i zmiksowane/przetarte owoce, chudy nabiał i mleko (jeśli dobrze tolerowane)
  • W wypadku zaostrzenia objawów konieczne może być przejście na dietę płynną/papkowatą. W skrajnych przypadkach u chorych wprowadza się żywienie dojelitowe.


Zalecenia żywieniowe w gastroparezie w dużym stopniu pokrywają się z zaleceniami dla osób cierpiących na refluks żołądkowo-przełykowy. Aby oszczędzić sobie dolegliwości warto więc zwrócić się w stronę diety lekkostrawnej.